PL.png EN.png spacer
spacer

header Bieszczadzki Park Narodowy
Serwis internetowy

ppn.png logo-mab.pnglogo-medal.png
header
bip.png
Menu główne
Bieszczadzki PN
Przyroda BdPN
Plan ochrony
Ochrona przyrody
Nauka
Edukacja
Turystyka
Przetargi
Mapy - GIS
Galerie
Poczta
Projekty unijne POIS
Fundusze Szwajcarskie
Fundusz Leśny
Współpraca PL-SK
Natura 2000
Biuletyn BdPN
Archiwum wiadomości
Wolontariat
Wydawnictwa
Wyd. naukowe Wyd. edukacyjne
Pokaż koszyk
Twój koszyk jest pusty.
Wyszukiwarka
Logowanie





Nie pamiętam hasła
Konto? Zarejestruj się!

Wakacyjne spotkania
z przyrodą 2019
program prelekcji 2019m.jpg

duza_rodzina.png
 
Bieszczadzki PN arrow Przyroda BdPN arrow Zbiorowiska roślinne połonin

Zbiorowiska roślinne połonin
07.06.2005.
Zbiorowiska roślinne bieszczadzkich połonin nie były w latach wcześniejszych bliżej scharakteryzowane. Fragmentaryczne informacje, o połoninach odnaleźć można było w opracowaniach poświęconych zagadnieniom pokrewnym tj. zbiorowiskom leśnym (Zarzycki 1963), florze roślin naczyniowych (Jasiewicz 1965), glebom leśnym (Adamczyk, Zarzycki 1965) oraz łąkom i pastwiskom (Pałczyński 1962).

Niektóre problemy fitogeograficzne tego regionu omówili Pawłowski (1948) i Zemanek (1991a). Wymienieni wyżej autorzy dostarczają w swoich publikacjach wiele cennych informacji dotyczących:

- ekologicznych, geograficznych i historycznych uwarunkowań występowania roślin na połoninach,

- rozmieszczenia i zagęszczenia gatunków,

- wyrywkowych informacji o niektórych zespołach połoninowych.

Ogólne zależności pomiędzy morfologią pasm górskich, a rozmieszczeniem zbiorowisk połoninowych w Bieszczadach scharakteryzował Jenik (1983). Porównując zbiorowiska bieszczadzkich połonin ze zbiorowiskami innych pasm karpackich warto przeanalizować opracowania z Gór Czywczyńskich (Pawłowski, Walas 1948). Brakuje prac poświęconych zbiorowiskom połonin, zarówno z okresu ich pasterskiego użytkowania, jak też z okresu gdy po zaprzestaniu wypasu zachodziły tu istotne i bardzo dynamiczne przeobrażenia w składzie i strukturze zbiorowisk. Badania nad zbiorowiskami w słowackich Karpatach Wschodnich (Hadač i in. 1988), dotyczą przyszczytowych polan pasma granicznego, na ogół o antropogenicznym pochodzeniu. Zbiorowiska na tych polanach jedynie w niewielkim stopniu nawiązują do zbiorowisk połoninowych.

Podstawowe badania bieszczadzkich połonin, wykonane zostały w latach 1981–1995. Obejmują one szczegółową charakterystykę zbiorowisk roślinnych, z tabelami fitosocjologicznymi i opisami tendencji dynamicznych (Winnicki 1993a, 1999). Wyniki tych badań pozwoliły na wykonanie dla potrzeb planu ochrony BdPN, mapy fitosocjologicznej połonin w skali 1:5000. Opracowane zostały też gleby połoninowych zbiorowisk roślinnych (Skiba, Winnicki 1995).
Zbiorowiska piętra połonin w szczególny sposób wzbogacają różnorodność biocenotyczną BdPN. Po ustaniu wypasu, w wyniku wtórnej sukcesji odtworzyły się tu zespoły i zbiorowiska, których nie znajdziemy na rozległych obszarach intensywnie wypasanych połonin w pozostałych pasmach Karpat Wschodnich. W Bieszczadach opisano ok. 40 zbiorowisk połoninowych. Ich rozmieszczenie na połoninach nie jest przypadkowe i zależy od czynników, naturalnych, historycznych i antropogenicznych. Zbiorowiska połoninowe można połączyć w trzy grupy:

1. zbiorowiska zaroślowe połonin.

2. połoninowe zbiorowiska traworoślowe, ziołoroślowe i krzewinkowe.

3. zbiorowiska alpejskie: murawy, bażyniska, borówczyska, torfowiska i zbiorowiska szczelin i półek skalnych.

Wymienione grupy zbiorowisk w okresie przed pasterskim tworzyły na połoninach wyraźne piętra wysokościowe. Ponad górną granicą lasu, która przebiegała wyżej niż obecnie, rozciągał się stosunkowo szeroki pas zarośli, które w wyższych położeniach rozrzedzały się i przechodziły w pas traworośli i ziołorośli, wśród których występowały niewielkie płaty borówczysk. Ponad tymi zbiorowiskami, już na najwyższych grzbietach i kopułach szczytowych występują siedliska dla typowych zbiorowisk alpejskich. Pasterstwo przyczyniło się do likwidacji piętra  zarośli. Miało one też duży wpływ na zmianę składu gatunkowego traworośli i ziołorośli oraz negatywnie oddziaływało na przyszczytowe zbiorowiska alpejskie. Gospodarka pasterska przyczyniła się do znacznego wzrostu powierzchni bliźniczysk czyli pastwisk z bliźniczką psią trawką. Pół wieku po ustaniu wypasu można zaobserwować jak przyroda powraca powoli do naturalnego porządku.

Powierzchnia wschodniokarpackiego bliźniczyska Hypochoeridi uniflorae-Nardetum stricte, które Pałczyński (1962) opisał jako zespół wschodniokarpackiej psiary Nardetum carpaticum orientale zmniejszyła się do niewielkich, rozproszonych oczek. Połoniny opanowane zostały przez traworośla. Największe powierzchnie zajmuje zespół z trzcinnikiem leśnym Tanaceto-Calamagrostietum arundinaceae, występujący na zboczach o większym nachyleniu. Wśród panującego trzcinnika leśnego w zbiorowisku tym występują często barwnie zakwitające gatunki roślin jak: złocień podbaldachowaty Tanacetum corymbosum subsp. clusii, prosienicznik jednogłówkowy Hypochoeris uniflora, goździk skupiony Dianthus compactus, wężymord różowy Scorzonera  rosea, czosnek siatkowaty Allium victorialis itp. Na zboczach o niewielkim nachyleniu i na wypłaszczeniach rozległe łany tworzy traworośle wiechlinowo-śmiałkowe – zespół Poo chaixi-Deschampsietum caespitosum, opisany z Gór Czywczyńskich przez Pawłowskiego i Walasa (1948). Wsród tego typu zbiorowisk występują borówczyska z goryczką trojeściową Vaccinietum myrtilli gentianetosum asclepiadeae, a wokół rumowisk skalnych borówczysko z różą alpejską Vaccinietum myrtilli rosetosum pendulinae. Na glebach wilgotniejszych i żyźniejszych – próchniczno-glejowych, wykształca się wschodniokarpacki zespół kwiecistych ziołorośli połoninowych z pełnikiem alpejskim Trollio altissimae-Knautietum dipsacifoliae. W rejonie Rozsypańca Stińskiego spotykamy ziołorośla z wschodniokarpacką ciemiężycą białą Veratrum album. W niższej strefie połonin często pojawiają się płaty z panującym szczawiem alpejskim zaliczane do zespołu Galeopsidi speciosae-Rumicetum alpini. W pobliżu źródełek na silnie uwilgoconych glebach występuje młaki połoninowe. Zajmują one bardzo małe, rozproszone powierzchnie, są jednak zbiorowiskami najbogatszymi w gatunki. Powyżej górnej granicy lasu postępuje proces wtórnej sukcesji i odtwarzają się zbiorowiska krzewiaste, prawie wyeliminowane w okresie pasterskim.

Na zboczach eksponowanych ku północy, względnie chłodnych i wilgotnych odtwarzają się zarośla jarzębinowe z wietlicą alpejską zaliczane do nowo opisanego podzespołu Athyrio distentifoliae-Sorbetum alnetosum viridis, a na zacienionych rumowiskach u podnóża skalnych grzebieni wykształcił się rzadki zespół zarośli jarzębinowych z narecznicą szerokolistną Dryopteridi dilatatae-Sorbetum aucupariae. Na zboczach południowych, przesuszanych przez ciepłe wiatry, odtwarzają się zarośla jarzębinowe z trzcinnikiem leśnym Calamagrostis arundinacea-Sorbus aucuparia. Na stromym zboczu Tarnicy, gdzie w podłożu znajdują się warstwy wodonośne poprzecinane uskokami, co sprawia, iż woda gruntowa zwilża glebę, wykształcił się płat zarośli wierzbowo-olszowych Salix silesiaca-Alnus viridis. Przy potoczkach i źródełkach oraz w miejscach wysięków wód śródpokrywowych, wykształcają się płaty zespołu zarośli olszy zielonej Pulmonario filarszkyanae-Alnetum viridis opisanego w Górach Czywczyńskich przez Pawłowskiego i Walasa (1948).

Zbiorowiska alpejskie w waloryzacji zasobów przyrodniczych BdPN uzyskują najwyższą rangę ponieważ zajmują stosunkowo najmniejsze powierzchnie w najwyżej położonych, przyszczytowych częściach połonin i w nich głównie zlokalizowane są stanowiska rzadkich gatunków wysokogórskich, w tym wielu wschodniokarpackich. Spośród tej grupy zbiorowisk, zlokalizowanych na płytkich inicjalnych glebach (litosolach), należy wymienić murawę z kostrzewą niską i pięciornikiem złotym Potentillo aureae-Festucetum airoides, naturalne zbiorowiska szczelin i półek skalnych, borówczysko bażynowe Empetro hermaphroditi-Vaccinietum myrtilli, borówczysko połoninowe z kostrzewą niską - Vaccinietum myrtilli festucetosum airoidae. a także alpejskie torfowiska połoninowe z bażyną obupłciową Empetrum hermaphroditum-Sphagnum nemoreum.
Większość połonin w BdPN objęta jest ochroną ścisłą, co pozwoli na obserwację naturalnych procesów wtórnej sukcesji, które zachodzą tu po okresie zmian jakie w przeszłości wniosła na połoninach gospodarka pasterska.  
 
spacer
Nowości
facebook_logo.png
android_baner.jpg
lawiny.jpg
Infrastruktura
infrastruktura_bdpn_m.png
monitoring.png
audiobook.png



logo-ms.png n2000.png nfos.png plsk-boczny.png Infrastruktura i Środowisko

Administrator: Maciej Leń

© 2019 Bieszczadzki Park Narodowy
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.
spacer